Proponowany kontekst
Dziady, część II · Adam Mickiewicz
Przywołane duchy ujawniają zasady moralne i pouczają żywych o konsekwencjach ziemskiego życia. Podobnie fantastyka umożliwia wypowiedzenie prawdy niewidocznej w codziennym świecie.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
45
Wesele · Stanisław Wyspiański
Symboliczne znaczenie widm i zjaw. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Co właściwie musisz udowodnić?
Trzeba wybrać co najmniej dwie zjawy, połączyć każdą z konkretnym bohaterem i wyjaśnić, jak materializuje ona jego ukrytą cechę, winę, tęsknotę albo historyczne obciążenie.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Widma i zjawy w Weselu materializują to, co bohaterowie wypierają lub idealizują: prywatne tęsknoty, niespełnione ambicje i nierozliczoną historię, dlatego tworzą psychologiczny oraz narodowy rachunek sumienia.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Zjawy są dobierane do rozmówców tak, aby odsłonić prawdę o ich postawie i społecznym znaczeniu.
2
Materiał z lektury
- Stańczyk ukazuje się Dziennikarzowi i oskarża konserwatywną inteligencję o bierność oraz usypianie narodu.
- Rycerz, czyli Zawisza Czarny, konfrontuje Poetę z ideałem siły i czynu, których brakuje jego dekadenckiej twórczości.
- Hetman Branicki pojawia się Panu Młodemu jako znak zdrady narodowej i fałszu powierzchownej chłopomanii.
- Upiór Jakuba Szeli przypomina Dziadowi o rabacji galicyjskiej i krwi dzielącej chłopów oraz panów.
3
Co to udowadnia?
Fantastyczne postacie nie są przypadkowymi duchami. Każda staje się lustrem rozmówcy, a razem zjawy tworzą opowieść o społeczeństwie niezdolnym uwolnić się od własnych kompleksów i historii.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Makbet · William Shakespeare
Duch Banka i wizje Makbeta odsłaniają winę oraz lęk, których władca nie potrafi kontrolować. Fantastyka ma więc także funkcję psychologicznej demaskacji.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Wyliczenie wszystkich zjaw bez wyjaśnienia, dlaczego konkretna postać ukazuje się właśnie temu bohaterowi i jaką prawdę ujawnia.
W Weselu pojawiają się Stańczyk, Rycerz, Hetman i Upiór, którzy przypominają historię Polski.
Stańczyk przychodzi do Dziennikarza, ponieważ uosabia polityczną mądrość, której konserwatywny publicysta nie wykorzystuje; zjawa demaskuje jego bierność i poczucie winy.
Etap 6
Ułóż siedmiopunktowy plan i powiedz go na głos.
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Pełne ćwiczenie: ustawiliśmy 5 minut swobodnego mówienia.
Etap 7
Sprawdź, czy odpowiedź jest gotowa.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Dlaczego każdemu bohaterowi ukazuje się inna zjawa?
- Która zjawa ma największe znaczenie polityczne?
- Czym Wernyhora różni się od pozostałych zjaw?
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.
Link do kursu zostanie uzupełniony w konfiguracji.