Proponowany kontekst
Rok 1984 · George Orwell
Partia deklaruje stworzenie doskonałego, trwałego ładu, lecz rzeczywistość opiera na niedostatku, kłamstwie i terrorze. Utopijna obietnica zmienia się w dystopię, gdy władza usuwa wolność i prawdę.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
53
Przedwiośnie · Stefan Żeromski
Utopijny i realny obraz rzeczywistości. Omów zagadnienie na podstawie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Co właściwie musisz udowodnić?
Trzeba zestawić idealny projekt szklanych domów z konkretnymi doświadczeniami Cezarego i wyjaśnić funkcję kontrastu: inspirującą, krytyczną i ostrzegawczą.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Utopia wyznacza pożądany kierunek zmian i pozwala ostrzej ocenić rzeczywistość, lecz staje się niebezpieczna, gdy zastępuje rzetelny program albo usprawiedliwia przemoc.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Opowieść Seweryna o szklanych domach tworzy wizję nowoczesnej, równej i dobrze zorganizowanej Polski, którą Cezary natychmiast konfrontuje z biedą odrodzonego państwa.
2
Materiał z lektury
- Szklane domy mają być produkowane dzięki nowoczesnej technologii, tanie, higieniczne i dostępne dla zwykłych ludzi.
- Wizja łączy postęp techniczny z reformą społeczną i stanowi dla Cezarego powód podróży do Polski.
- Na granicy bohater widzi błoto, zaniedbane osady oraz biedę zamiast powszechnego dobrobytu.
- Kontrast pogłębiają luksus Nawłoci i nędza chłopów w Chłodku, a także trudne warunki robotników w Warszawie.
3
Co to udowadnia?
Utopia nie jest reportażem o realnej Polsce, lecz miarą jej niespełnionych możliwości. Pozwala Cezaremu pytać, dlaczego niepodległe państwo nie zapewnia godnych warunków wszystkim obywatelom.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Utopia · Thomas More
Opis idealnie urządzonej wyspy służy nie tylko projektowaniu lepszego państwa, lecz także pośredniej krytyce realnych nierówności. Podobną funkcję diagnostyczną pełnią szklane domy.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Przedstawienie szklanych domów jako rzeczywiście istniejącego polskiego wynalazku albo proste uznanie Seweryna za świadomego oszusta.
Seweryn powiedział, że w Polsce są szklane domy, ale Cezary zobaczył, że ich nie ma.
Idealna opowieść ojca mobilizuje Cezarego do podróży, a jej zderzenie z błotem, Chłodkiem i robotniczą biedą przekształca rozczarowanie w krytyczne pytanie o kształt państwa.
Etap 6
Ułóż siedmiopunktowy plan i powiedz go na głos.
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Pełne ćwiczenie: ustawiliśmy 5 minut swobodnego mówienia.
Etap 7
Sprawdź, czy odpowiedź jest gotowa.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Czy Seweryn sam wierzy w szklane domy?
- Jaką funkcję pełni rozczarowanie Cezarego?
- Czym utopia różni się od programu politycznego?
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.
Link do kursu zostanie uzupełniony w konfiguracji.