Rok 1984 · George Orwell
Etap 1
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Należy wyjaśnić zależność języka i myślenia oraz pokazać konkretne zasady nowomowy: redukcję słownictwa, usuwanie znaczeń, wartościowanie i uniemożliwienie sformułowania buntu.
Przykładowa teza
Kontrola języka ogranicza wolność, ponieważ zawęża pojęcia, za pomocą których człowiek rozpoznaje rzeczywistość i formułuje sprzeciw; nowomowa ma uczynić niezależną myśl nie tylko karalną, lecz niewyrażalną.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Partia tworzy nowomowę jako planowe narzędzie zmniejszania zakresu możliwego myślenia.
Gdy znika słowo i sieć związanych z nim pojęć, trudniej nazwać krzywdę, porównać teraźniejszość z innym porządkiem i porozumieć się z potencjalnymi buntownikami. Reforma języka staje się reformą świadomości.
Etap 4
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Gotowe formuły, takie jak szkolny sąd o wielkości Słowackiego, zastępują osobiste doświadczenie i wymuszają społecznie akceptowaną reakcję. Język może narzucać „gębę”, choć nie jest jeszcze totalitarnie jednolity.
Proponowany kontekst
Hasła i stopniowo zmieniane przykazania upraszczają rzeczywistość oraz utrudniają zwierzętom rozpoznanie zdrady ideałów. Kto kontroluje zapis zasad, kontroluje pamięć wspólnoty.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Najczęstszy błąd
Nazywanie nowomową każdego kłamstwa albo propagandowego hasła. Jej szczególnym celem jest systemowa przebudowa i redukcja języka, aby ograniczyć możliwość myślenia.
Nowomowa to język, którym Partia kłamie ludziom i zabrania im mówić prawdę.
Usuwając słowa i odcienie znaczeń, Partia chce odebrać obywatelowi narzędzia nazwania sprzeciwu; nowomowa ma sprawić, by myślozbrodnia stała się językowo niemożliwa.
Etap 6
Stoper wypowiedzi
Pełne ćwiczenie: ustawiliśmy 5 minut swobodnego mówienia.
Etap 7
Pytania, które może zadać komisja
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.
Link do kursu zostanie uzupełniony w konfiguracji.