Proponowany kontekst
Zbrodnia i kara · Fiodor Dostojewski
Raskolnikow próbuje usprawiedliwić zabójstwo teorią jednostki niezwykłej, lecz cierpienie sumienia obnaża fałsz tej argumentacji i prowadzi go do przyjęcia odpowiedzialności.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
13
Makbet · William Szekspir
Moralna odpowiedzialność za czyny. Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Co właściwie musisz udowodnić?
Trzeba rozważyć, czy zewnętrzne wpływy usprawiedliwiają zbrodnię, oraz pokazać psychiczne i społeczne konsekwencje świadomych decyzji.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
Człowiek ponosi moralną odpowiedzialność za świadome czyny nawet wtedy, gdy działa pod wpływem przepowiedni, presji lub ambicji, ponieważ ostateczna decyzja należy do niego.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Makbet sam podejmuje decyzję o zabójstwie Dunkana, mimo że przepowiednia i Lady Makbet wzmacniają jego ukrytą ambicję.
2
Materiał z lektury
- Wiedźmy zapowiadają Makbetowi władzę, ale nie nakazują popełnienia morderstwa.
- Bohater rozumie, że Dunkan jest jego królem, krewnym i gościem.
- Rozważa moralne konsekwencje, po czym ulega ambicji i namowom żony.
- Po pierwszej zbrodni zleca kolejne zabójstwa, aby utrzymać władzę.
3
Co to udowadnia?
Świadomość norm i możliwość rezygnacji sprawiają, że Makbet pozostaje odpowiedzialny. Lęk, halucynacje i tyrania są konsekwencjami wyboru, a nie dowodem braku wolnej woli.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Balladyna · Juliusz Słowacki
Balladyna po pierwszym morderstwie popełnia kolejne zbrodnie, by ukryć winę i zachować władzę. Podobnie jak Makbet tworzy łańcuch dobrowolnych decyzji.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Obarczenie wiedźm albo Lady Makbet pełną winą. Wywierają wpływ, ale Makbet rozumie zło planu i sam podejmuje decyzję.
Makbet zabił Dunkana, ponieważ czarownice przepowiedziały mu koronę.
Przepowiednia uruchamia ambicję Makbeta, lecz bohater zna moralne argumenty przeciw zbrodni i mimo nich świadomie wybiera morderstwo, dlatego nie traci odpowiedzialności.
Etap 6
Ułóż siedmiopunktowy plan i powiedz go na głos.
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Pełne ćwiczenie: ustawiliśmy 5 minut swobodnego mówienia.
Etap 7
Sprawdź, czy odpowiedź jest gotowa.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Czy Lady Makbet ponosi taką samą odpowiedzialność jak jej mąż?
- Jak poczucie winy ujawnia się u Makbeta?
- Czy silna presja może całkowicie zwolnić człowieka z odpowiedzialności?
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.
Link do kursu zostanie uzupełniony w konfiguracji.