Proponowany kontekst
Zbrodnia i kara · Fiodor Dostojewski
Raskolnikow podlega karze prawnej, ale wcześniej doświadcza kary psychicznej: lęku, samotności i rozdarcia. Kontekst pokazuje, że konsekwencją winy może być również cierpienie sumienia.
Oficjalna treść CKE Sprawdź źródło ↗
05
Mitologia, część I Grecja · Jan Parandowski
Problematyka winy i kary. Omów zagadnienie na podstawie Mitologii (cz. I Grecja) Jana Parandowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Etap 1
Spróbuj sam, zanim zobaczysz opracowanie.
Zapisz krótkie hasła. Nie muszą brzmieć idealnie — chodzi o uchwycenie własnego kierunku odpowiedzi.
Szkic zapisuje się automatycznie na tym urządzeniu.
Etap 2
Co właściwie musisz udowodnić?
Trzeba wyjaśnić związek między przekroczeniem określonego porządku a karą oraz zastanowić się, czy kara jest proporcjonalna i czemu służy.
Przykładowa teza
Porównaj ją ze swoim stanowiskiem.
W mitologii kara przywraca naruszony porządek i przypomina o granicach ludzkiej swobody, choć jej surowość często przekracza ludzkie poczucie proporcji.
To jedna z możliwych, dobrze sformułowanych tez — nie wzór do mechanicznego zapamiętania.
Etap 3
Zbuduj argument, nie streszczenie.
1
Twierdzenie
Los Syzyfa pokazuje, że pycha, oszustwo i próby przechytrzenia bogów prowadzą do nieuchronnej oraz wiecznej kary.
2
Materiał z lektury
- Syzyf zdradza tajemnice bogów i wielokrotnie posługuje się podstępem.
- Próbuje uniknąć śmierci, więżąc Tanatosa, a później wyłudza powrót ze świata zmarłych.
- Narusza granice ustanowione między ludźmi, bogami i śmiercią.
- W Hadesie bez końca wtacza głaz, który za każdym razem spada ze szczytu.
3
Co to udowadnia?
Powtarzalność bezowocnej pracy odpowiada uporczywym próbom oszukania porządku świata. Kara ma charakter symboliczny: wiecznie unieważnia spryt, z którego bohater był dumny.
Test argumentu:
Jeśli usuniesz ostatnie wyjaśnienie i zostanie tylko ciąg wydarzeń,
prawdopodobnie streszczasz zamiast argumentować.
Etap 4
Dobierz kontekst, który naprawdę pracuje.
Nie wystarczy wymienić tytułu. Powiedz, co porównanie wnosi do Twojego wniosku.
Proponowany kontekst
Makbet · William Szekspir
Zbrodnie Makbeta przynoszą mu władzę, lecz prowadzą do lęku, kolejnych morderstw i klęski. Kara rozwija się jako skutek jego własnych decyzji.
Zdanie łączące: „Ten kontekst pokazuje podobny / odmienny mechanizm, ponieważ… Dzięki porównaniu widać, że…”
Etap 5
Rozpoznaj pułapkę i popraw odpowiedź.
Najczęstszy błąd
Przedstawienie Syzyfa jako ukaranego wyłącznie za zdradzenie jednej tajemnicy. Jego wina obejmuje serię oszustw oraz naruszanie porządku życia i śmierci.
Syzyf powiedział ludziom tajemnicę bogów, więc musiał wtaczać kamień.
Wieczna i bezowocna praca Syzyfa symbolicznie odpowiada jego ponawianym próbom oszukania bogów oraz śmierci, dlatego kara przywraca naruszony przez niego porządek.
Etap 6
Ułóż siedmiopunktowy plan i powiedz go na głos.
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
Stoper wypowiedzi
Mów pełnymi zdaniami. Nie czytaj szkicu.
05:00
Pełne ćwiczenie: ustawiliśmy 5 minut swobodnego mówienia.
Etap 7
Sprawdź, czy odpowiedź jest gotowa.
Pytania, które może zadać komisja
Przygotuj krótkie dopowiedzenia.
- Czy kara Syzyfa jest proporcjonalna do jego winy?
- Jaką funkcję wychowawczą mogły pełnić mity o karze?
- Czym kara psychiczna Raskolnikowa różni się od kary Syzyfa?
Gotowe? Zapisz wynik ćwiczenia.
Możesz oznaczyć pytanie jako przećwiczone albo zostawić je do powtórki.
Maturalne Słuchowisko
Potrzebujesz pełnego omówienia?
Posłuchaj odpowiedzi w Maturalnym Słuchowisku.
Dalsze przygotowania
Pytania jawne to tylko jedna część matury.
W kompletnym kursie przygotujesz się do całej matury pisemnej — od epok i lektur po notatkę syntetyzującą i wypracowanie.
Link do kursu zostanie uzupełniony w konfiguracji.